Compare up to three translations verse by verse.
به زودی وعده خدا در مورد یاری مؤمنان و سرکوب کافران تحقق خواهد یافت، پس خواهان شتاب در تحقق این وعده نباشید، منزّه است خدا و بلند مرتبهتر از این است که چیزی را شریک او سازند.
فرشتگان را با روح ـ که از عالم امر است ـ بر هر کس از بندگانش که بخواهد فرو میفرستد، با این پیام که به مردم هشدار دهید که جز من معبودی شایسته پرستش نیست، پس از من پروا کنید و راه اطاعت را در پیش گیرید.
آسمانها و زمین را به حق (هدفمند) آفریده است. او والاتر از این است که چیزی را شریک او سازند.
انسان را از نطفهای پست آفریده است، ولی او بیآنکه انتظاررود آشکارا با پروردگارش ستیزهجویی میکند.
و دامها را که برای شما در آنها وسیله گرما و سودهایی دیگر است آفرید و از گوشت آنها میخورید.
و عصرگاهان که دامها را از صحرا به آغل باز میگردانید و بامدادان که آنها را به چراگاه میبرید، در آنها برای شما منظرهای زیباست.
و بعضی از دامها بارهای سنگین شما را به شهری میبرند که شما جز با تحمّل مشقّت نمیتوانستید به آن جا برسید. به یقین پروردگار شما رئوف و مهربان است.
و اسبان و استران و خران را برای شما آفرید تا بر آنها سوار شوید و مایه زیبایی و تجمّل زندگی شما باشند، و چیزهایی را به سود شما میآفریند که از آنها آگاه نیستید.
آفرینش راه درست که رهروان آن را به نیکبختی برساند و نیز نشان دادن آن راه برعهده خداست، و برخی راهها منحرفند و رهروان خود را به مقصد نمیرسانند، و اگر خدا میخواست همه شما را به راه درست رهنمون میشد.
اوست آن که از آسمان آبی فرو فرستاده است که بخشی از آن نوشیدنی شماست، و گیاهانی که دامها را در آن میچرانید از آن برمی آید.
به وسیله آن برای شما زراعت و درختان زیتون و خرما و انگور و از سایر میوهها درختان آنها را میرویاند. به راستی در اینها برای مردمی که میاندیشند نشانهای بر یکتایی خدا در تدبیر جهان است.
و برای شما شب و روز و خورشید و ماه را رام ساخت، و ستارگان به فرمان او رام شدهاند. به راستی در اینها نیز برای مردمی که تعقل میکنند نشانههایی بر یگانگی خدا در تدبیر هستی است.
و آنچه در زمین برای شما با رنگها و انواع گوناگون آفرید، همه را مسخّر شما کرد. به راستی در این امر برای مردمی که به نظام و قوانین هستی توجه دارند نشانهای بر یکتایی خدا در تدبیر جهان است.
و اوست آن که دریا را برای شما رام ساخته است تا از آن گوشتی تازه بخورید و زیوری که آن را میپوشید از آن بیرون آورید، و کشتیها را در آن میبینی که آب را میشکافند و به پیش میروند، تا شما بهرهها ببرید و از فضل خدا روزی خویش را بجویید و شاید خدا را بر این نعمتها سپاسگزاری کنید.
و در زمین کوههایی استوار افکنده است تا زمین شما را نلرزاند، و جویبارهایی در آن پدید آورده تا آب به کشتزارها و بوستانها برسد و راههایی را در آن قرار داده است تا شما به مقصد خود راه یابید.
و نشانههایی نیز پدید آورده است تا چیزهایی را که نمیدانید کشف کنید، و مردم [در تاریکیهای خشکی و دریا] به وسیله ستارگان راه خود را مییابند.
پس آیا کسی که موجودات را میآفریند مانند کسی است که هیچ چیزی نمیآفریند؟ آیا توجّه نمیکنید که چنین آفریدگاری تدبیرکننده جهان هستی و شایسته پرستش است؟
اگر نعمتهای خدا را شماره کنید نمیتوانید آنها را به شماره درآورید، چرا که جهان هستی سراسر نعمت است و این از آن روست که خدا به مغفرتش پوشاننده نقصها و به رحمتش بخشاینده کمال و تأمین کننده نیازهاست.
و خداست که آنچه را نهان میدارید و آنچه را آشکار میکنید میداند; بنابراین او درخورِ پرستش است.
ولی معبودانی که مشرکان آنها را به جای خدا میخوانند هیچ چیزی نمیآفرینند و خود آفریده میشوند.
آنها مردگانند و حیاتی ندارند و درنمی یابند که پرستش کنندگانشان چه زمانی برانگیخته میشوند.
آری، معبود شما معبودی است یگانه، پس کسانی که به جهان آخرت ایمان ندارند دل هایشان منکر حق است و آنان متکبّر و گردنکشاند.
بی تردید، خداوند آنچه را نهان میدارند و آنچه را آشکار میکنند میداند و آنان را براساس اعمالشان کیفر میکند. قطعاً او کسانی را که در برابر حق تکبّر ورزیدهاند دوست نمیدارد.
و چون به آنان گفته شود: پروردگارتان چه چیزی فرو فرستاده است؟ میگویند: آنچه محمّد آن را کتاب آسمانی مینامد از جانب خدا نیست، آن افسانههایی است که مردمان نخستین بافتهاند.
آری آنان چنین میگویند تا سرانجام روز قیامت بار گناهان خود را به تمامی و بخشی از بار گناهان کسانی را که به نادانی آنان را به گمراهی میافکنند بر دوش گیرند. هان، بد است وزر و وبالی که بر دوش میگیرند.
کسانی هم که پیش از اینان بودند نیرنگ زدند، پس فرمان خدا بر این که تزویرشان از پایههای آن فرو ریزد در رسید و سقف آن نیز از بالا بر سرشان فرو ریخت و نیرنگشان بی ثمر شد، و عذاب از جایی که گمان نمیکردند به سراغشان آمد.
سپس روز قیامت خدا آنان را خوار و رسوا میکند، به آنان میگوید: آن شریکان من که به خاطر آنها با یکتاپرستان به ستیزه برخاستید کجایند؟ کسانی که به آنان دانش عطا شده است میگویند: بی تردید امروز خواری و ناگواری برای کافران است.
همانان که فرشتگان جانشان را میگیرند درحالی که بر خود ستم کردهاند، پس سر تسلیم فرود میآورند و میگویند: ما هیچ کار بدی نکردهایم. پاسخ میشنوند: چرا، کارهای ناروای بسیاری کردهاید. قطعاً خدا به آنچه انجام دادهاید داناست.
پس به طبقات دوزخ درآیید که جاودانه در آن خواهید ماند، و راستی جایگاه متکبّران بد است.
و به کسانی که تقواپیشه بودند گفته شد: پروردگارتان چه چیزی نازل کرده است؟ گفتند: او بهترین چیز را فرو فرستاده است. برای کسانی که در این دنیا کارهای شایسته کنند پاداشی نیکوست، و پاداش آنان در سرای آخرت بهتر است، و قطعاً سرای تقواپیشگان نیکوست،
باغهایی همیشگی با درختانی انبوه که وارد آن میشوند. از زیر آنها نهرها روان است. در آن جا هر چه بخواهند برایشان موجود است. بدین سان خداوند تقواپیشگان را پاداش میدهد.
همانان که فرشتگان جانشان را میگیرند در حالی که از شرک و گناه پیراستهاند. فرشتگان به آنان میگویند: درود بر شما! به سزای کارهایی که میکردید به بهشت درآیید.
آیا مشرکان جز این انتظار میبرند که فرشتگان به سراغشان بیایند و عذاب الهی را بر آنان فرود آورند، یا فرمان پروردگارت در رسد و قیامت برپا شود؟ کسانی که پیش از آنان بودند نیز همین گونه رفتار کردند (پیامهای الهی را دروغ انگاشتند و آنها را به مسخره گرفتند) و خدا به آنان ستم نکرد، بلکه خود بر خویشتن ستم میکردند.
پس بدیهای کردارشان (گناهانی که مرتکب شدند) به صورت عذاب بر آنان در رسید و همان چیزی را که به مسخره میگرفتند آنان را فراگرفت.
و کسانی که شرک ورزیدند گفتند: اگر خدا میخواست، نمیتوانستیم نه ما و نه پدرانمان هیچ معبودی را جز او بپرستیم، و نیز اگر خدا میخواست، نمیتوانستیم چیزی را جز آنچه او حرام کرده است حرام بشمریم، پس همه اینها به اراده خداست. کسانی هم که پیش از آنان بودند همین گونه رفتار کردند و با همین توجیه با پیامبران به مخالفت برخاستند. با این حال، آیا بر پیامبران وظیفهای جز ابلاغ رسالت به طور آشکار هست؟
و قطعاً، در میان هر امّتی پیامبری برانگیختیم با این پیام که: خدا را بپرستید و از هر معبودی جز او دوری گزینید. پس از میان هر امّتی کسانی بودند که خدا آنان را هدایت کرد و از میان آنان کسانی نیز بودند که گمراهی بر ایشان ثابت گشت. پس ای مشرکان، در زمین گردش کنید و بنگرید فرجام کسانی که پیامبران را دروغگو شمردند چگونه بوده است؟
ای پیامبر، اگر هم بر هدایت آنان حرص ورزی بی ثمر است، زیرا هدایت به دست خداست و خدا کسانی را که گمراه کرده است هدایت نمیکند و آنان برای رهایی از گمراهی خود یاورانی نخواهند داشت.
آنان با سختترین سوگندهایشان به خدا سوگند خوردند که خدا کسانی را که میمیرند برنمی انگیزد. چنین نیست، این سخنی نادرست است. خداوند رستاخیز را وعده داده و برپایی آن را بر خود لازم شمرده است، ولی بیشتر مردم این حقیقت را نمیدانند.
آری، خداوند رستاخیز را برپا میدارد تا اعمال و عقایدی را که مردم در آن اختلاف داشتند برایشان آشکار سازد و کافران بدانند که دروغ میگفتند.
جز این نیست که وقتی ما چیزی را اراده میکنیم، سخن ما در مورد آن این است که به آن میگوییم: باش، و آن موجود میشود.
و کسانی که پس از آن که در راه خدا مورد ستم قرار گیرند برای جلب خشنودی خدا هجرت کنند تا در جامعهای خداپرست و عدالتخواه درآیند یا خود بر پایه عدل و داد جامعهای خداپرست تشکیل دهند، قطعاً آنان را در دنیا در سرزمینی نیکو جایمیدهیم و بیگمان پاداش آخرت بزرگتر است. ای کاش میدانستند.
همان مهاجرانی که بر دشواریهای راه خدا شکیبایند و بر پروردگارشان توکّل میکنند.
و پیش از تو نیز جز مردانی را که به آنان وحی میکردیم به رسالت نفرستادیم. اگر نمیدانید، از پژوهشگران کتابهای آسمانی بپرسید تا دریابید که پیامبران مبعوث نشدهاند که نظام هستی را دگرگون سازند و اختیار را از انسانها سلب کنند.
ما پیامبران را با دلایل آشکار و کتابهای آسمانی فرستادیم، و این قرآن را که وسیله یادآوری است به سوی تو نازل کردیم، تا برای مردم آنچه را که به سوی آنان نازل شده است بیان کنی، و باشد که درباره تو و محیط زندگی تو بیندیشند و دریابند که قرآن ساخته و پرداخته تو نیست.
آیا با وجود این همه دلایل روشن که بر حقّانیّت رسالت پیامبران وجود دارد، باز هم کسانی که حیله کنان مرتکب کارهای ناروا میشوند ایمنند از این که خداوند زمین را بشکافد و آنان را در آن فرو بَرد، یا عذاب از جایی که تصوّرش را نمیکنند به سراغشان آید؟
یا خدا آنان را در حال برخورداری از نعمتهای گوناگون به عذاب فرو گیرد؟ چرا که نمیتوانند خدا را ناتوان کنند و از حکم او بگریزند؟
یا آنان را دچار عذابی کند که از آن بترسند و به توبه روی آورند؟ به یقین، پروردگار شما رئوف واست.
آیا به چیزهایی که خدا آفریده است ننگریستهاند که سایههای آنها از جهت راست و از جهات چپ پدیدار میگردند و میچرخند، در حالی که خدا را سجده میکنند و در برابر او خاضعند؟
و همه جنبندگانی که در آسمانها و زمین اند فقط در برابر خدا خاضعند و برای او سجده میکنند و فرشتگان نیز به درگاه او سجده میبرند و در برابر او خاضعند و هرگز گردنکشی نمیکنند.
آنان از مقام پروردگارشان میترسند، زیرا به خوبی دریافتهاند که او بر آنان چیره است، از این رو آنچه فرمان مییابند انجام میدهند.
و خدا فرموده است: دو معبود برای خود مگیرید که یکی آفریدگار هستی باشد و دیگری تدبیرکننده امور، جز این نیست که او خدایی یگانه است که تدبیر و آفرینش، هر دو از آنِ اوست. پس تنها از من بترسید و تنها مرا پرستش کنید.
و آنچه در آسمانها و زمین است از آنِ اوست و دین نیز پیوسته از آنِ اوست و هیچ کس حق ندارد دینی بیاورد. پس آیا از غیر او پروا میکنید و جز او را میپرستید؟
هر نعمتی که دارید از جانب خداست، زیرا آفرینش کار اوست و شما این را به خوبی میدانید، وانگهی چون گزندی به شما رسد، فقط به او روی میآورید و به درگاه او تضرّع میکنید.
و چون آن گزند را از شما برطرف کند، گروهی از شما، بی آن که انتظار رود، برای پروردگارشان شریکانی میپندارند.
آری، آنان شرک میورزند تا آنچه را به ایشان دادهایم ناسپاسی کنند. اینک ای مشرکان از نعمتهای ما بهره برید و ناسپاسی کنید، به زودی فرجام شوم این کار را خواهید دانست.
آنان میپندارند اسباب و علل طبیعی ـ که حقیقت آنها را درنیافتهاند ـ در آنچه ما به ایشان ارزانی داشتهایم از خود نقشی دارند، به خدا سوگند در برابر دروغبافی خود بازخواست خواهید شد.
و برای خدا که از داشتن فرزند منزّه است دختران را میانگارند و آنچه را میپسندند برای خود قرار میدهند.
این در حالی است که وقتی به یکی از آنان مژده دختر دهند، چهره اش از خشم سیاه میشود و خشم خود را فرو میبرد.
از ناگواریِ مژدهای که به او دادهاند از مردم پنهان میشود، و میاندیشد که آیا او را با شرمساری نگاه دارد یا در زیر خاک پنهانش کند. بدانند این که خدا را صاحب دختر میدانند و خود از داشتن آن بیزارند بد قضاوتی است.
وصفِ ناروا برای کسانی است که به آخرت ایمان ندارند، و بهترین وصف تنها از آنِ خداست، چرا که اوست عزتمند و حکیم.
و اگر خدا مردم را به سزای ستمشان مؤاخذه میکرد، هیچ انسانی را که بر روی زمین حرکت میکند باقی نمیگذاشت. ولی خداوند در کیفر مردم شتاب نمیکند، بلکه آنان را تا سرآمدی معیّن به تأخیر میافکند، و هنگامی که سرآمدشان فرا رسید، نه لحظهای از آن باز میمانند و نه لحظهای از آن پیش میافتند.
و آنچه را خوش نمیدارند برای خدا میپندارند و زبانشان به دروغ خبر میدهد که نیکوترین فرجام را خواهند داشت. به یقین، آتش دوزخ برای آنان است و آنان را پیش از دیگران به سوی آتش خواهند فرستاد.
به خدا سوگند که به سوی امّتهای پیش از تو نیز پیامبرانی فرستادیم، امّا شیطان کارهای زشتشان را برای آنان بیاراست و در نتیجه از او پیروی کردند و از پیامبران روی برتافتند و اینک او عهده دار امور آنان است و روز قیامت عذابی دردناک خواهند داشت.
و ما این کتاب را بر تو فرو نفرستادیم مگر برای این که عقاید درست و اعمال نیکو را که مشرکان در آن اختلاف دارند برای آنان بیان کنی و برای مردمی که ایمان میآورند رهنمود و رحمتی باشد.
و خداست که از آسمان آبی فرو فرستاده و به وسیله آن زمین را پس از آن که خشک و مرده بوده با رویش گیاهان زندهکردهاست. به یقین، در اینها برای مردمی که گوش شنوا دارند نشانهای بر وجود رستاخیز است.
و در دامها نیز قطعاً برای شما عبرت و سبب دانشی بر قدرت خداوند است، از آنچه در شکم آنهاست، از میان خوراک هضم شده و خون (جایگاهی مجاور این دو)، شیری خالص که برای نوشندگان گواراست در اختیار شما میگذاریم تا آن را بیاشامید. پس بدانید که خدا بر گردآوری اجزای مردگان و زنده کردن آنها تواناست.
و از میوههای درختان خرما و انگور برای شما چیزی آفرید که از آنها هم باده برمی گیرید و هم رزقی نیکو تهیّه میکنید. به یقین، در این نیز برای مردمی که خرد را به کار میگیرند نشانهای بر یکتایی خداست.
و پروردگارت به زنبورهای عسل الهام کرد که از کوهها، درختان و جایگاههایی که مردم برای تهیّه عسل برپا میکنند، خانههایی برگیرید.
سپس از انواع میوهها بخورید، آن گاه راههایی را که پروردگارتان معیّن کرده است رام و فرمانبردار بپویید. از شکمِ آنها آشامیدنی رنگارنگی بیرون میآید که در آن درمان بیماری مردم است. به یقین، در اینها برای مردمی که میاندیشند نشانهای بر یکتایی خداست.
و خدا شما را آفرید، سپس چون به عمری متوسّط رسیدید شما را میمیراند، و برخی از شما کسانی اند که به فروترین دوران عمر رسانده میشوند و چنان فرتوت میگردند تا پس از دانستن، چیزی ندانند. قطعاً خدا دانا و تواناست.
و خدا برخی از شما را در بهره بری از روزی، بر برخی دیگر برتری بخشیده است، پس کسانی که برتری داده شدهاند، حاضر نیستند روزیِ خود و امکان بهره برداریِ آزادانه از آن را در اختیار بردگان خود قرار دهند تا در آن باهم برابر باشند. این برتری، نعمتی الهی است، آیا نعمت خدا را انکار میکنند؟
و خدا برای شما از جنس خودتان همسرانی آفرید، و برای شما از همسرانتان پسران و نوادگانی که کمک شمایند پدید آورْد. و از چیزهای پاکیزه به شما روزی داد پس آیا به باطل ایمان میآورند و به نعمت خدا کفر میورزند؟
مشرکان به جای خدا معبودانی را میپرستند که برای آنان هیچ رزقی بلکه هیچ چیزی از آسمانها و زمین را در اختیار ندارند و نمیتوانند آن را در اختیار داشته باشند.
پس خدا را با پدیدهها نسنجید و همانند نسازید و او را به صفات آنها وصف نکنید، که خدا خود آگاه است ولی شما از ذات او بی خبرید.
خداوند برده زرخریدی را مَثَل زده که نه مالک خویشتن است و نه از دنیا مال و ثروتی دارد و نه میتواند در مالی تصرّف کند، در برابر کسی که ما به او از جانب خود رزقی نیکو دادهایم و او آزادانه در نهان و آشکار از آن انفاق میکند، آیا آنها برابرند؟ پس چگونه خدا را با معبودانشان برابر میدانند؟ ستایش همه از آنِ خداست، چرا که خوبیها همه از جانب اوست ولی بیشتر مردم این حقیقت را نمیدانند.
و خداوند دو مرد را نیز مثل زده است که یکی از آن دو گنگ است و قدرت تفهیم و تفهّم ندارد و سربار مولای خویش است، او را به هر جا روانه کند سودی به دست نمیآورد، آیا او با کسی که به عدالت فرمان میدهد و خود نیز بر راه راست قرار دارد، برابر است؟ پس خدا هم که هدایتگر مردم است با بتها که از خود چیزی ندارند برابر نیست.
نهانِ آسمانها و زمین، از جمله رستاخیز، از آنِ خداست و آشکار ساختن آن، بر او دشوار نیست. برای او کار رستاخیز در آسانی و سرعت جز مانند یک نگاه نیست، بلکه از آن هم آسانتر و سریعتر است. به یقین، خدا بر انجام هر کاری تواناست.
و خداست که شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد در حالی که چیزی نمیدانستید، و برای شما گوش و چشم و دل قرار داد تا حقایق را درک کنید و باشد که سپاس بگزارید.
آیا به پرندگان در حالی که در فضای آسمان مسخّر خدایند ننگریستهاند؟ هیچ کس جز خدا آنها را در آن حال نگاه نمیدارد. قطعاً در این برای مردمی که ایمان دارند نشانههایی بر یکتایی خداست.
خداوند برای شما از خانه هایتان محل سکونت و استراحت قرار داده و برای شما از پوست دامها خیمهها پدید آورده که روز کوچ کردن و روز اقامت خود آنها را سبک مییابید، و از پشمها و کرکها و موهای آنها برای شما اثاث منزل و کالایی که تا مدّتی از آن بهره میبرید قرار داده است.
و خدا برای شما از آنچه آفریده است سایههایی قرار داده و از کوهها برای شما نهانگاهها پدید آورده و برای شما تن پوشهایی قرار داده است که شما را از گرما حفظ میکند، و نیز زرههایی که شما را در نبردتان از گزند تیرها و نیزهها مصون میدارد. بدین سان نعمتش را بر شما تمام میکند، باشد که تسلیم خواسته او شوید و فرمانش را گردن نهید.
پس اگر با وجود این همه نعمت که به آنان ارزانی داشتهایم روی برتابند و ایمان نیاورند، آنان را به عذاب خواهیم گرفت و برعهده تو چیزی جز ابلاغ پیام به طور آشکار، نیست.
آنان نعمتهای خدا را میشناسند و به الهی بودن آنها اذعان دارند، ولی هنگامی که باید به پاس آنها به خدا ایمان بیاورند آنها را نادیده میگیرند و بیشترشان علاوه بر این با پافشاری بر کفر و بازداری مردم از راه خدا همچنان بر کفر خویش میافزایند.
یاد کن روزی را که از هر امتی گواهی برمی انگیزیم تا بر کارهای آنان گواهی دهد، آن گاه به کسانی که کافر شدهاند نه اجازه داده میشود که سخن بگویند و عذری برای کفر خویش بیاورند و نه از آنان خواسته میشود که با کارهای پسندیده گذشته خود را جبران کنند و خشنودی خدا را فراهم سازند، چرا که قیامت، روز جزاست نه روز عمل.
و چون ستمکاران (کافران و گنه پیشگان) عذاب دوزخ را بنگرند، نه از عذاب آنان کاسته میشود و نه به آنان مهلت میدهند.
و چون مشرکانْ شریکانی را که برای خدا پنداشتهاند ببینند، گویند: پروردگارا، اینانند شریکانی که برای تو قراردادیم و آنها را به جای تو میخواندیم و میپرستیدیم. پس آنها پاسخشاندهند که قطعاً شما دروغمیگویید.
آن روز که رستاخیز برپا شود مشرکان سر تسلیم به درگاه خدا فرود میآورند و آنچه به دروغ بافتهاند، از خاطرشان محو میگردد.
اما سران کفر که هم خود کافر شدند و هم مردم را از راه خدا بازداشتند، به سزای این که با فسادگری خود مانع از تشکیل جامعهای شایسته میشدند، عذابی بر عذاب کفرورزی و ستمگریشان میافزاییم.
و یاد کن روزی را که در میان هر امّتی گواهی از خودشان برمی انگیزیم تا بر کارهای آنان گواهی دهد، و تو را ـ ای پیامبر ـ شاهد میآوریم تا به منزلت والای آن گواهان شهادت دهی، این در حالی است که ما قرآن را که بیانگر هر چیز و هدایت و رحمت و مژدهای برای تسلیم شدگان در برابر حق بود بر تو نازل کردیم تا بر ستم ستمگران و اسلام تسلیم شدگان گواه باشی.
خداوند به شما فرمان میدهد تا برای پدید آمدن جامعهای صالح، با مردم به عدل و داد رفتار کنید و به آنان نیکی کنید و حق خویشاوند را به او بپردازید، و شما را از کار زشت و ناپسند و از ظلم و سرکشی باز میدارد. خدا به شما پند میدهد، باشد که دریابید نیکبختی شما در به کار بستن این اندرزهاست.
و چون با خدا پیمان بستید به پیمان خود وفا کنید و سوگندهای خود را پس از استوار کردن آنها مشکنید، در حالی که خدا را در وفا کردن به پیمانها بر خود ضامن قرار دادهاید، به یقین خدا میداند که شما چه میکنید.
و در سوگندهای خود مانند آن زن نباشید که بافته اش را پس از آن که محکم میکرد از هم میگسست و رشته رشته میکرد. سوگندهای خود را دستاویز خدعه در میان خویش قرار میدهید تا به این وسیله گروهی مال و ثروت بیشتری از گروه مقابل به دست آورد. جز این نیست که خدا شما را بدین وسیله میآزماید و قطعاً روز قیامت آنچه را که در آن اختلاف میکردید آشکار میسازد و باطل گرایان و هدایت یافتگان را مشخص میکند.
اگر خدا میخواست شما را امّتی یگانه قرار میداد و همه را به راه راست میبرد، ولی چنین نخواسته است، از این رو کسانی را که راه مخالفت را در پیش گیرند به مشیت خود به گمراهی میکشاند و کسانی را که راه فطرت را دنبال کنند به خواست خود هدایت میکند، و قطعاً شما از کارهایی که انجام دادهاید بازپرسی خواهید شد.
و سوگندهای خود را دستاویز نیرنگ در میان خود قرار ندهید که گامی که بر ارزشهای الهی و انسانی استوار بوده است پس از استواری اش میلغزد و شما بدین سبب که از راه خدا بازماندهاید در دنیا ناگواری میچشید و تیره بخت میگردید و در آخرت نیز عذابی بزرگ خواهید داشت.
و پیمان خدا را به بهایی اندک مفروشید. قطعاً آنچه نزد خداست ـ اگر بدانید ـ برای شما بهتر از مال و منال دنیاست.
زیرا آنچه از دنیا در اختیار شماست از بین میرود، ولی پاداشهایی که نزد خداست ماندگار است، و ما قطعاً پاداش کسانی را که در وفاداری به پیمان خدا شکیبا بودهاند، بر پایه بهترین کارهایی که انجام دادهاند عطا میکنیم.
هر کس ـ از مرد یا زن ـ کاری شایسته کند و با ایمان باشد، قطعاً او را به حیاتی پاک زنده خواهیم داشت و به چنین کسانی بر پایه بهترین کاری که انجام میدادند پاداش خواهیم داد.
پس هرگاه قرآن تلاوت میکنی از خدا بخواه که تو را از اغواگریهای شیطانِ رانده شده پناه دهد،
زیرا او بر کسانی که ایمان آوردهاند و بر پروردگارشان توکّل میکنند، هیچ تسلّطی نخواهد داشت.
تسلّط شیطان فقط بر کسانی است که او را سرپرست خود میگیرند، و بر کسانی است که با پیروی نمودن از او، وی را شریک خدا قرار میدهند.
و هرگاه در مقام نسخ، آیهای از قرآن را به جای آیهای دیگر بیاوریم ـ در حالی که خدا به آنچه نازل میکند داناتر است ـ مشرکان به تو میگویند: جز این نیست که تو دروغپردازی. چنین نیست، تو از آنچه میگویند مبرّایی، ولی بیشتر آنان حکمت این تغییرها را نمیدانند.
بگو: این آیات جایگزین را (روح القدس) از جانب پروردگارت به حق فرو آورده است، تا کسانی را که ایمان آوردهاند بر ایمانشان ثابت قدم بدارد و برای کسانی که تسلیم فرمان خدایند، هدایت و نویدی باشد.
ما به خوبی میدانیم که مشرکان میگویند قرآن از سوی خدا نیست، بلکه انسانی آن را به محمّد میآموزد. چنین نیست که میگویند، زبان آن کسی که قرآن را ساخته او میدانند نارساست و این قرآن به زبان عربی شیوا و گویاست.
کسانی که به آیات خدا ایمان نمیآورند، خدا آنان را هدایت نمیکند و برای آنان عذابی دردناک خواهد بود، ولی محمّد به آیات خدا ایمان دارد و هدایت یافته است، پس چگونه میتواند بر خدا دروغ بندد؟
تنها کسانی دروغمیبافند و آن را به خدا نسبت میدهند که به آیات خدا ایمانندارند، و اینانند که دروغگویند.
کسانی که پس از ایمان آوردنشان، به خدا کافر شوند، نه آن کسی که به گفتن سخنی کفرآمیز مجبور گردد ولی دلش به ایمان آرامش یافته است، بلکه کسانی که سینه را برای کفر گشوده و آن را به دل پذیرفتهاند، خشمی از جانب خدا بر آنان خواهد بود و عذابی بزرگ خواهند داشت.
این بدان سبب است که آنان با شیفتگی زندگی دنیا را برگزیده و آن را بر آخرت ترجیح دادهاند و بدان سبب است که خدا مردم کفرپیشه را هدایت نمیکند.
اینان کسانی اند که خدا بر دلها و گوشها و دیدگانشان مهر نهاده است، از این رو نه بُرهانی را درک میکنند و نه اندرزی را میشنوند و نه نگاهی عبرت آمیز دارند. اینانند که از سرای آخرت بی خبرند.
بی تردید، آنان در آخرت زیانکار خواهند بود.
آری، پروردگار تو کسانی را که پس از شکنجه شدن به دست مشرکان و جاری کردن سخنی کفرآمیز بر زبان، در راه خدا هجرت نمودند و سپس جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، قطعاً پروردگار تو پس از این مراحل آنان را میآمرزد و بر آنان رحمت میآورَد.
روزی که هر کسی در پیشگاه پروردگارش حضور مییابد در حالی که به دفاع از خویشتن میپردازد. در آن روز دفاع بی نتیجه است، زیرا به هر کسی آنچه را انجام داده است به طور کامل خواهند داد و به آنان ستم نخواهد شد.
و خداوند مثلی زده است: شهری که از آسیبها در امان بود و مردمش در آن آرامش داشتند و روزی اش از هر سو به خوبی و فراوانی به آن میرسید، ولی نعمتهای خدا را ناسپاسی کردند، و خدا هم به سزای کارهایی که میکردند فراگیری گرسنگی و ترس را به آنان چشانید.
قطعاً، پیامبری از خودشان به سویشان آمد، امّا او را دروغگو شمردند، سرانجام در حالی که ستمکار بودند، عذاب آنان را فرا گرفت.
پس، از آنچه خدا روزیِ شما کرده که حلال و پاکیزه است بخورید و نعمتهای خدا را سپاسگزار باشید اگر فقط او را میپرستید.
خداوند، تنها مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را که هنگام ذبح، نام غیر خدا بر آن برده شده، بر شما حرام کرده است. پس هر کس به خوردن اینها ناچار شود، به شرط آن که ناچاری اش بر اثر ستمکاری و سرکشی نباشد، گناهی بر او نیست، چرا که خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است.
و به سبب این که زبانتان دروغ میبافد نگویید این چیز حلال است و آن دیگری حرام، تا بر خدا دروغ بندید. قطعاً کسانی که بر خدا دروغ میبندند نیکبخت نخواهند شد.
[آنچه از دنیا در اختیار دارند] بهرهای اندک است و برای آنان عذابی دردناک خواهد بود.
آری بر یهودیان چیزهای پاکیزهای را حرام نمودیم که پیش از این آنها را بر تو حکایت کردیم، ما با این کار بر آنان ستم نکردیم، بلکه آنان با نافرمانی خدا بر خود ستم میکردند و سزاوار کیفر شدند و ما به کیفر گناهشان آن چیزها را بر آنان تحریم نمودیم.
با این حال پروردگار تو کسانی را که از روی نادانی مرتکب گناه شده، سپس بعد از آن توبه نموده و کار شایسته کردهاند، آری پروردگار تو آنان را پس از توبه شان میآمرزد و بر آنان رحمت میآورَد.
به یقین، ابراهیم به تنهایی یک امّت بود. پرستشگر خدا و فرمانبردار او، و حقگرا و از هرگونه انحرافی به دور بود و هرگز از مشرکان نبود.
نعمتهای خدا را سپاسگزار بود و خدا او را برگزید و برای خویش خالص گردانید و او را به راهی راست هدایت کرد.
و ما در دنیا زندگی نیکویی به او دادیم و قطعاً او در آخرت از شایستگان خواهد بود.
سپس به تو وحی کردیم که از آیین ابراهیم که حقگرا و از انحراف پیراسته بود و هرگز از مشرکان نبود پیروی کن.
تعطیلی کار در روز شنبه به عنوان تکلیف و آزمونی بر یهود مقرّر گردید تا دست از کار بکشند و به عبادت خدا بپردازند، ولی آنان پس از ابلاغ این حکم در آن اختلاف کردند (گروهی آن را پذیرفتند و گروهی با آن مخالفت کردند و گروهی نیز با نیرنگ حرمت آن را شکستند) و قطعاً پروردگار تو روز قیامت میان آنان درباره آنچه بر سرش اختلاف میکردند، داوری خواهد کرد.
مردم را با برهان و اندرز نیکو به راه پروردگارت فرا خوان و در این رهگذر با بهترین شیوه با آنان مجادله کن. قطعاً پروردگار تو به کسی که از راه او گم گشته داناتر است و او به هدایت یافتگان نیز آگاهتر است.
و اگر میخواهید کافران را به سزای عقوبتهایی که به شما رساندهاند مجازات کنید، مانند همان عقوبتی که به شما رسیده است آنان را عقوبت کنید نه بیشتر از آن، و اگر شکیبایی کنید و از عقوبتِ آنان درگذرید، قطعاً چشم پوشی برای صبرپیشگان بهتر از انتقام است.
ای پیامبر، شکیبایی کن، و شکیبایی تو جز به توفیق خدا نیست، و بر کفر ورزیدن کافران اندوه مخور و از نیرنگهایی که میکنند دلتنگ مباش.
زیرا خدا با کسانی است که تقوا پیشه کردهاند و با کسانی است که نیکوکارند.